20.2.06

Website recomendada (¿recomendado?)


El poder de la palabra: una web dedicada a la prosa poética. Aquí encontrarás fragmentos de 2589 textos literarios, así como la biografía e imágenes de sus autores... Para acompañarte en la lectura podrás ver también obras de arte, imágenes de arquitectura y música clásica y cinematográfica.

Menú do día: un pensamento; un fondo musical; o inicio dunha crítica


O pensamento: A vida é coma os libros: non podemos arrincarlle páxinas pero si tirar o libro enteiro.
Nota: o pensamento non é meu. Escoiteino nunha peli o outro día.
O fondo musical: hai ¡¡31 anos!! (aínda Franco andaba jodendo por aquí) que Keith Jarrett gravou en directo o concerto de Colonia (The Köln Concert, ECM). Jarrett -discípulo de Bill Evans e que formou trío co batería Jack deJohnette e o contrabaixista Gary Peacock (casi ná)- é a oídos de hoxe un clásico. E agora a pregunta do millón de dolares. ¿Que é para min un clásico? É clásica unha obra realizada con vontade claramente estética que é susceptible de ser redescuberta/reclasificada/redenominada... cada vez que se disfruta (ve, escoita, toca...). Polo tanto, unha característica asociada a todo clásico é a súa intemporalidade. A xenialidade de Jarrett (como a de todos os clásicos) reside no seu poder de sobrecoller, de premer no nervi que empuxa as bágoas aos ollos. Probade e falamos.
Ah! E outro día falamos de Mozart. É o que toca; o ano pasado era Cervantes e o Quixote. Cando vin nun iogur a mención patrocinador oficial IV centenario don Quijote, pensei "touché: crin que nunca chegaría este momento pero chegou". Así funciona isto. A golpes. Aquí te pillo, aquí te mato. Persoas a quen hai cinco anos lles preguntabas por Frida Kahlo e aventuraban un tímido "¿non era a amante de Hitler?", hoxe botan tres horas baixo a choiva por ver unha exposición súa, e así nos vai. Convén, en momentos de crise, tomar a medicina:

Porque vivimos a golpes
porque apenas si nos dejan decir que somos quien somos
etc.

17.2.06

A esto hemos llegado. Para reflexionar

Nunca hago demasiado caso (no tengo demasiado tiempo) a la inmensidad de tonterías que rulan diariamente por la red. Pero algunas merecen la pena. Mi buen amigo y compañero Aurelio F. Barreiro me hace llegar esta. Como para pensar.

El chico termina el bachillerato y no tiene ganas de estudiar nada. Como el padre es un tipo de pocas pulgas, lo aprieta:
-¿Ah? ¿No quieres estudiar? Bueno, yo no mantengo vagos, así que vas a trabajar.
El padre, que tiene algunos amigos políticos dada su larga trayectoria, trata de conseguirle un empleo y habla con un amigo:
-Oye, Manolo, ¿te acuerdas mi hijo? Bueno, acabó el bachillerato y no quiere estudiar por ahora. Necesitaría un puesto como para que empiece a trabajar mientras decide si va a seguir una carrera ... El asunto es que haga algo y no vaguee, ¿entiendes?.
A los tres días llama Manolo:
-Oye. Que ya está, he encontrado algo para tu hijo. Asesor de la Comisión de Salud de la Cámara de Senadores. Unos 9000 euros por mes. Está guay, ¿no?
-­¡Nooo, Manolo! ¡Es una locura! Tiene que comenzar desde abajo.
A los dos días, de nuevo Manolo:
-Ya lo tengo. Le conseguí un cargo de Secretario Privado de un Diputado. El sueldo es más modesto, de 5000 euros al mes.
-¡No, Manolo! No quiero que la vida se le haga tan fácil de entrada.Quiero que sienta la necesidad de estudiar, ¿me entiendes? Si gana esa pasta no estudiará nada.
Al otro día:
-Tío, ahora sí: Ayudante del Encargado del Archivo, con algo de informática, claro que el sueldo se va muy abajo ... serían 2800 euros, nada más.
-Pero Manolo, ¡por favor!, consigue algo más modesto. Es un niño aún. Algo de 500 euros.
-No tío, eso es muy difícil ...
-¿Por qué?
-Verás ... esos cargos son por oposiciones, se necesita currículum, título universitario, másters ... ¿Me entiendes? ...

Sin comentarios.

16.2.06

Distancia. Profile der Rückkehr


Lo que sigue es la traducción alemana de mi poema Perfiles del retorno. Gracias, Regelind, por la traducción y el cariño. No sé qué me lleva a colgarlo en el blog. Supongo que verme en otro idioma impone distancia, una sensación turbadora e inquietante.

Profile der Rückkher

Es geht um die Nähe all der Nachmittage, ungeteilter Nachmittage,
Intervalle des Lichts und der Dunkelheit, Hälften von einem Selbst,
in der die umherirrende Melodie der Wasser fällt,
die uns sättigen mit der Farbe Grau und die in Fäulnis bringen die Geranien.

Da nimmst Du die Matrize des Morgens in Empfang und es sind seine Spuren
Abdrücke - so wie Farnkräuter zu Erde werden,
das Unwahrscheinliche tagsüber uns umringend,
in einem Heute, sagen wir einem bruchstückhaften,
die arrhythmische Abtrift suchend
von den alltäglichen und banalen Dingen.

Zurückkehren werden die dunklen Schwalben,
mit Abwesenheit die Herbsttage zu färben
und währenddessen, unschuldig, aus der Dämmerung,
dieser zerbrechliche Vorwand aus blassen Lügen,
hoffen wir weiterhin,
dass ohne Schaden er uns zurückgebe an das Leben wie es immer war.

15.2.06

Mahoma /vs/ occidente

¿Alianza de civilizacións? Un par de argumentos. Occidente leva séculos contendo como pode a agresividade -o digo e o reafirmo: a agresividade- islámica. En 732, o avó de Carlos Magno, Carlos Martel, freou os sarracenos en Poitiers. Oito séculos máis tarde a República de Venecia, España, a Orde de Malta e o Papa asinaron os pactos para armar unha frota internacional e conter de novo a agresividade dos turcos otomanos e a súa cobiza da Sublime Porta mediterránea. O 7 de outubro de 1571, no golfo de Lepanto, escribiuse unha páxina máis dunha historia interminable (e polo visto non rematada). Centos de anos máis tarde, os Estados Unidos de América e as súas meteduras de pata (Guerra do Golfo, invasión de Iraq) -incapaces de aprender a lección de Vietnam ou Corea- seguen poñendo a chispa, o detonante. A gasolina xa a rega a toneladas por Occidente o Islam.
Hai cincocentos anos a Igrexa católica queimou a Servet por afirmar que o sangue circulaba polo interior do noso corpo. Hoxe a curia ten que tragar que os homosexuais casen, que as parellas se divorcien, que as mulleres aborten, que tomen anticonceptivos... En algo evoluíu, digo eu. A diferenza está, polo tanto, en que occidente cambiou, vén cambiando dende séculos ao son dunha sociedade civil permanentemente enfrontada ao inmobilismo de dogmas impostos pola relixión: o Renacemento, a Ilustración, o Racionalismo, a separación da Igrexa e o Estado, a propia invención do Estado de Dereito en 1789... non son senón manifestacións da loita da razón contra a cegueira ideolóxica. ¿En qué cambiou, en qué evoluíu o Islam? ¿Que ten de tolerante, que xermolo posible de mudanza ten un sistema ideolóxico que divide os seres humanos entre musulmáns e infieis? (léase xitanos e payos, euskaldunes e maketos... sempre é a mesma historia). O musulmán de hoxe mantén absolutamente incólume, intacto, o código de comportamento do musulmán que construíu a Alhambra, na seguridade de que a súa yihad será amplamente recompensada no Alén.
Somos nós, Occidente, polo tanto os que temos que deitarnos no leito de Procusto do dogmatismo inamobible e o radical fanatismo que impón o Islam a sangue e lume. Ante as caricaturas de Mahoma (igual ca ante os versos satánicos de Rushdie) o Islam non pide respecto: impón medo, que é distinto. ¿E qué se sae nunha publicación de, non sei, digamos, Líbano unha caricatura de Xesús facendo unha palla? (perdón pola irreverencia, pero hai que lembrar que tamén era home, como hoxe sabemos ben por obra e graza de Dan Brown e as súas paridas). Imaxinade aos cristiáns daneses queimando a Embaixada de Líbano. Eis a diferenza.

13.2.06

Unha lección de natureza




É certo que a capacidade do ser humano para se adaptar a condicións adversas é admirable e de proporcións só mensurables cando ten que enfrontarse realmente a elas. Boa mostra disto é o xeito en que na Galicia contemporánea os seres humanos con sensibilidade cara á beleza (o que comporta, claro, a beleza natural, isto é a paisaxe) nos levamos vendo na obriga de convivir co horror urbanístico e a desfeita sistemática do medio por parte dunha poboación dotada, por termo medio, dunha bagaxe ética e estética absolutamente lamentable. ¿Qué este é un razoamento elitista? ¡Pois claro! Eu pertenzo á elite de quen ve o lixo e lle molesta. Eu pertenzo á elite de quen procura arrodearse de obxectos harmoniosos na súa casa, dentro das posibilidades de cada quen. Eu pertenzo á elite de quen recolle a caquita del perrito nunha bolsa cando o saco a pasear. Eu pertenzo á elite de quen vasoira o lixo diante da súa casa, sen agardar a que sexa o concello quen o faga (esa cousa de vivirmos subvencionados...).
Eis unha -entre un cento- das razóns polas que nunca sería (nin serei) nacionalista: o nacionalismo esixe un miolo de orgullo polo país (lembro a Augusto Assía, quen, á pregunta dunha entrevistadora, sobre se era nacionalista, respostou: Si, eu son nacionalista dos Estados Unidos), orgullo do que, de verdade, me teño que recoñecer por completo carente. Viaxando por Galicia e vendo o que se ve, só sinto mágoa, pena, frustración, e o convencemento de que un país tan sistematicamente mancillado, queimado, ensuciado non ten remedio. É imposible imaxinar sitios tan estremecedoramente feos e sucios coma -a penas dous exemplos entre un abano inmenso deles- Camariñas ou Malpica (non teño ánimo de ofender: digo o que sinto) no seo de paraxes naturais tan sublimemente fermosos.
Neste contexto, atopar recantos de mimo pola natureza e de harmoniosa integración da intervención humana co entorno como a reserva de animais de Marcelle (a uns dez quilómetros de Lugo), é algo completamente excepcional e que o reconcilia a un co país. Pasei onte unha xornada gratísima na compaña de varios amigos e os seus (e os meus) nenos. Cervos asiáticos (axis), cabras tibetanas, emúes (aves australianas semellantes aos ñandús), gacelas de Thomson, linces boreais (animais dunha beleza e elegancia simplemente indescritibles), bisontes, antílopes, dromedarios, cebras, renos, mapaches, porcos coreanos, muflóns, avestruces... en instalacións grandes, coidadas, limpas. Un paseo que se acaba transformando en toda unha lección de natureza nun ambiente de altísimo sentido ecolóxico e de indubidable rendemento didáctico para os nenos. Noraboa ao propietario (trátase dun parque privado). Moitas grazas a Diego, o monitor que nos acompañou na primeira parte da visita, simpático e paciente cos nenos e moi ben informado.
Mención especial para o escultor en madeira encargado de dar o selo persoal á instalación.
Para chegar: A6 ata a saída a Outeiro de Rei. Despois de pasar Outeiro, xa está indicado (Zoo Marcelle). O desvío á dereita está nunha aldea (que cruza a Nacional VI) que se chama San Martín de Guillar.

10.2.06

Mediamorphosis. Máis sobre blogs


Supoño que cunha certa perspectiva histórica —hoxe imposible de adquirir— os cidadáns que estamos vivindo no treito cronolóxico actual acabaremos por considerar un privilexio termos sido testemuñas, cando non protagonistas, da revolución dixital en curso, este proceso imparable moi atinadamente bautizado polo pioneiro da edición de medios dixitais Roger Fidler mediamorphosis. Un novo título colectivo en castelán, e de autores españois, Blogs, la conversación en Internet que está revolucionando medios vén a sumarse á xa rica literatura sobre a blogosfera. Parece moi recomendable. .

5.2.06

Sobre o contexto físico da lectura/escritura

Propón recentemente Brétemas abrir unha rolda de teimas ou manías persoais adxuntas ao acto da lectura/escritura. É evidente que ambas as dúas actividades están poseídas dun fetichismo característico e —na maior parte dos casos— supoño que íntimo e entrañable, e directamente relacionado coa nenez e os anos escolares. ¿Como esquecer o cheiro da tinta fresca e o aspecto impecable dos libros recén comprados, no outono, eterno retorno ao comezo do curso? Cando se producía, esa sensación estaba, ademais, ligada ao feito de que o libro era noso dende o nacemento, e non herdado de irmáns ou curmáns maiores (xa sabedes: Góngora con gafas de sol, Hartzenbusch fumando un pitillo debuxado ou Franco con colmillos de vampiro...). ¿Como esquecer o tacto mol das libretas noviñas e virxes que ata era mágoa desvirgalas? ¡Que empeño en facer unha letra esmerada e unha esctita sen chataduras nos primeiros días, para que o acto do desfloramento libreteiro fose o menos violento posible! Logo, xa a sensibilidade endurecíase e a libreta acababa tan estropeada e sucia coma as de todos os anos.
Se, aínda hoxe, collo un plumier dos meus nenos, o abro, pecho os ollos e aspiro... esa mestura de olores -madeira, tinta, plástico- lévame de novo a aqueles anos do "Grupo Escolar José Antonio", onde o falanxista convivía co crucifixo e el Caudillo na presidencia da aula. Maxia dos obxectos e as sensacións que evocan.
Na lectura hei de recoñecer que son moi pouco sistemático, supoño que como compensación da rixidez e sistematicidade que me impón a lectura profesional como editor. Gusto moito de ler no leito (¡delicia deses dez minutos na extremaunción do día imperceptiblemente invadidos por Morfeo!). Como Brétemas (deformación profesional), son incapaz de deixar pasar unha gralla nun libro sen marcala (con lápis): mesmo lendo na cama, teño que erguerme a sinalar a errata.
No exercicio profesional, leo ou repaso os orixinais armado dun bolígrafo (mellor que rotula) Staedtler vermello. Non me gustan moito os Pilot nin en xeral os instrumentos de escritura que non me permiten "modular" a letra, é dicir cargar ou diminuír a presión de xeito que os trazos da letra resulten desiguais. Escribo moito a man, encántame; esmero especialmente a letra cando teño que escribir adicatorias ou notas de carácter persoal. Para estes mesteres, como Brétemas, gusto moito da pluma, que é indiscutiblemente o artiluxio escritorio que imprime maior personalidade á letra e, polo tanto, ao escrito en si. Na foto deste post aparece, xunta á miña, a pluma que foi do meu avó. Teño tamén unha Parker bañada en ouro de meu pai, fermosa e moi querida pero que chiringa tinta de xeito traizoeiro cano un menos o espera. Debe odiarme...
Aprezo moito a xente que, contra o tsunami tecnolóxico imperante, segue escribindo a man. A este respecto: está por facer un estudo rigoroso sobre o asombroso desleixo na escrita e redacción das mensaxes electrónicas, modalidade da escrita na que, unha vez máis, o esmero, coidado e correcta ortografía falan moito e moi ben do emisor.
Rematando: falta, para min, o elemento principal, substentador -cando non directamente estimulador- de todo acto creativo, lúdico, ou mesmo profesional relacionado coa lectura e a escritura: a MÚSICA. Recoñézome melómano empedernido. Non podo traballar, non podo vivir sen música. A música é o complemento necesario, inspirador, relaxante, suxestivo, evocador... a música éo todo. ¿Cantos poemas debo directamente a unha inspiración musical? Mellor sería preguntar cántos NON debo a unha inspiración musical. Nótese a relación etimolóxica evidente entre musa e música.
Agora mesmo, cando trazo estas liñas ollando ao lonxe o val da Amaía, o monte Pedroso e, un pouco á dereita, as torres da catedral do señor Sant Iago, escoito a Nightnoise (The Parting Tide), se pode servir de orientación.
Por último, unha reflexión acerca do propio acto de crear: dicía Picasso que a el as musas sempre o collían traballando...

1.2.06

Un pioneiro en moitos temas editoriais


O século XVII foi especialmente pródigo en personaxes de grandes intucións, suxestivos, extravagantes, adicados aos mesteres máis raros, e pioneiros en moitos terreos. Juan Caramuel Lobkowitz (1606-1682) -apelidos de estirpe inequivocamente hebraica- vén de ser reeditado nun libro imprescindible para quen sinta algún tipo de curiosidade ou sensibilidade -persoal ou profesional- sobre os aspectos técnicos e intelectuais do libro. Trátase de Syntagma de arte typographica. Tratado del Arte Tipográfico y de los deberes de cuantos publican libros o participan en su edición, edición bilingüe, traducción de Pablo Andrés Escapa, 244 págs. Salamanca, Instituto de Historia del Libro y la Lectura, 2004. O título é simplemente marabilloso.
Tomo esta interesante suxerencia de novo da páxina persoal do bo amigo José Antonio Millán. Aí atoparedesz máis información sobre Caramuel.

26.1.06

Un momento de flojera


Tiene la tarde un irse hacia la noche
remoto y suave como la fragancia
de la tierra mojada. Sabe el aire
a la íntima cadencia de los astros
que horadan de luz el velo de la aurora.

Se yergue de la nada un hálito de nada,
una brevedad en el decir «se va la tarde»,
y se va yendo, remota y suave,
haciéndose de silencios inconclusos,
de risas congeladas y murmullos.

(to be continued)

Barómetro de hábitos de lectura y compra de libros: año 2005



AUMENTA EL ÍNDICE DE LECTURA DE LIBROS Y SUPERA EL 57% ·
El barómetro muestra cifras esperanzadoras de la lectura entre los más jóvenes: el 84% de los chavales de entre 6 y 13 años leen libros que no son de texto. El Código da Vinci fue el libro preferido por los lectores, mientras que El Quijote, en el año de su cuarto centenario, se situó como el cuarto libro más leído en España El porcentaje de lectores frecuentes en España (leen libros en su tiempo libre al menos una o dos veces por semana) ha aumentado en cuatro años desde el 36% del año 2001 hasta el 41,1% en 2005, de acuerdo con las cifras del Barómetro de hábitos de lectura y compra de libros elaborado por Precisa Research para la Federación de Gremios de Editores de España. Las cifras de lectura en nuestro país mantienen una positiva evolución, al descender los porcentajes de no lectores e incrementarse consecuentemente el número de personas que dedica parte de su tiempo libre al hábito lector. Del conjunto de la población mayor de 14 años, el 57,1% declara leer con una frecuencia al menos trimestral. El porcentaje de no lectores ha descendido del 46% en 2001 al 42,9% en 2005. Además, en un 72% de los hogares con hijos menores de seis años se dedica diariamente un tiempo a la lectura para los niños y el 84,1% de los chicos de entre 6 y 13 años leen libros independientemente de los manuales escolares. Respecto al perfil del lector, se mantienen las tendencias de los últimos años, según las cuales leen más mujeres que hombres, a mayor edad menor población lectora, se lee mayoritariamente novela, el idioma de lectura habitual es el castellano y la motivación para leer en el entretenimiento. En cuanto a la compra de libros, éstos se adquieren preferiblemente en las librerías, aunque en el caso de los libros de texto, los hipermercados han aumentado en cinco puntos su cuota de mercado en los dos últimos años. El libro más leídos en 2005 fue, al igual que en 2004, El Código da Vinci, de Dan Brown, seguido por La sombra del viento, de Carlos Ruiz Zafón, y Ángeles y Demonios, también de Dan Brown. Don Quijote de la Mancha, de Miguel de Cervantes, en el año de la celebración del cuarto centenario de su publicación, se situó en el cuarto lugar de las preferencias de los lectores en España. Otros títulos destacados son Harry Potter de J.K. Rowling, en el puesto undécimo; Memoria de mis putas tristes, de García Márquez (puesto 12) y Ensayo sobre la ceguera, de José Saramago (puesto 22).

24.1.06

Os límites imprecisos da humanidade. Nie vergessen.


A mediados dos oitenta, un día cinzento, de friaxe que estremecía, na compaña dalguén daquela moi especial, e nun estado de notable excitación emocional, visitei o campo de concentración de Bergen-Belsen, preto de Hannover, na Baixa Saxonia, onde faleceu, por certo, Ana Frank. Teño reflexionado moito sobre esta visita e aínda hoxe non estou certo de non sentir certo arrepentimento de tela feito. Simplemente non aprendín nada que non soubera xa, e por moito tempo sentín un desacougo inimigo do sono cada vez que lembraba o campo. Tempo despois tiven oportunidade de visitar o Konzentrationslager (en relidade Verninchtungslager: campo de exterminio) dunha pequena localidade do sur de Polonia chamada Oswieçim —Auschwitz en alemán— e, naturalmente, dixen que non.
Aquel día en Bergen-Belsen sentín que o frío era especial, que o lazo da terra era especialmente duro, e non era, claro, o frío do corpo o que sentía, era o frío da alma que se sabía no mesmo espazo físico de tanto sufrimento.
A humanidade non pode esquecer leccións como as que agochan os campos de Polonia e Alemania hoxe obxecto de suculentos negocios turísticos. Esa voracidade do consumismo que todo o fagocita.
Ler o excelente libro que estou rematando, Auschwitz. Los nazis y la solución final, do periodista británico Laurence Rees (Crítica, 2005) é —á luz de hoxe— non un exercicio de morbo (do que, por certo, a obra está totalmente desprovista) nin de melancolía masoquista: é un exercicio de pura humanidade, na procura das claves de tanta bestialidade e na consecución dunha profilaxe necesaria para tentacións futuras. Os valores do presente —¿ulos?— deberan alicerzar nas ensinanzas do pasado, anque por veces penso que botar a sonda na perversidade humana e arriscarse a non tocar nunca fondo.
Entre 1940 e 1945 en Auschwitz-Birkenau morreron 1.100.000 seres humanos, entre os que, por intermedio dese estrafalario cabaleiro chamado azar, non estabamos nin ti nin eu.
Foto: nenos en Auschwitz. No campo morreron 200.000 nenos.

Una catedral del español


Jamás me ha arrepentido de haber elegido las letras —la filología— como el canal y el destino de mis afanes intelectuales y los libros como el más excelso vehículo de éstos. Cuánto de esta seguridad —convencimiento maduro obtenido con la perspectiva del tiempo— se deba a ciertas obras, empañadas no ya sólo del reconocimiento profesional sino del fetichismo necesario para desnudar al objeto de su utilidad primera y más aparente, es algo difícil de determinar. Pero no me cabe duda de que entre tales obras está el Manual de Gramática Histórica Española de Ramón Menéndez Pidal, probablemente el libro de cuantos poseo más manoseado, sobreescrito y cuarteado del puro uso . Todo lo que en materia de historia del español se ha hecho no es sino reinterpretación o reorientación a la luz de más datos y otras formas más evolucionadas de investigación de un germen que ya estaba allí. Ya no se escriben libros así. No es el libro de un investigador; es el libro de un sabio.
Y un sabio (con el aspecto paradigmático de un sabio, con la barba quijotestca, las gafas, el sombrero y el porte que se espera en un sabio) es quien —en la foto tomada en 1961— ofrece la mano a Anthony Mann, director de la versión que Hollywood hizo de El Cid, con un Charlton Heston en la piel de Ruy Díaz, que observa al sabio con una expresión entre respetuosa, cariñosa y divertida. Probablemente alguien le dijo al galán:
-Mira, Charlton, este es el tipo que más sabe del Cid del puto mundo.

Ahora, Diego Catalán, eximio filólogo y nieto del sabio, ha publicado, bajo los auspicios de la RAE y la Fundación Ramón Menéndez Pidal, una obra calificada por José-Carlos Mainer (El País, "Babelia", 26.11.05) como un memorable acontecimiento en la historia de las humanidades españolas: la Historia de la Lengua Española en dos volúmenes (1367+747 páginas). Toda la información aquí.

31.12.05

Feliz 2006















O tempo está recuperando pedras da estación
perdida, do apeadoiro, é dicir que recoñece
os socalcos do monte que conduce á casa,
a pelamia crecha das ruínas doutro niño
asañado, como a nenez que vai nas costas,
como o tempo que nunca dá chegado.
Saeta negra no corazón durmido
epiderme e ritmo doutro advento
na friaxe dos dedos, piedade reducida
a un lamento que un día
foi un ano novo, unha nova esperanza,
unha luz que cega aínda que non se mire.

Imaxe: Solpor de inverno na praia de Traba (Laxe, 24.2.05, 17: 29 h.)

28.12.05

Premio Roberto Blanco Torres 2004


O Servizo de Publicacións da Universidade de Santiago de Compostela -onde, por certo, traballo: feliz coincidencia- vén de tirar do prelo o VI Premio "Roberto Blanco Torres" de Xornalismo Literario e de Opinión (colección ao coidado de Víctor Freixanes), adicado a Francisco Fernández del Riego polas súas colaboracións en La Voz de Galicia. Un feixe de artigos, publicados baixo o título xenérico de Palabras a eito, da lectura detida dos cales (por mor da súa edición) tirei un par de conclusións:

-del Riego pertence a unha xeración de xigantes: pola súa cultura (Kafka, Borges, Toulouse-Lautrec, Gabriela Mistral, Woodsworth, Hemingway, Rof Carballo, Clarín, Pastor Díaz...; Ribadavia, París, o Xurés, Roma, Bos Aires... desfilan polas páxinas do libro), pola súa humildade, pola absoluta ausencia de fanatismo, intolerancia, sectarismo...
-os membros desta xeración non escribían, polo tanto, para convencer nin para facer adeptos a unha causa, nin estaban obsesionados polo que o lector quería ler. Escribían sobre o que escribían porque si, porque era, porque é preciso manter certos valores, alén do tempo e da circunstancia concreta.

Un libro delicioso. Falei hai uns días con don Paco para lle anunciar o envío de exemplares do seu libro. Estaba, como decote, puntual, no seu despacho da Fundación Penzol. Ten 92 anos. Cando estalou a Guerra e tratou a Roberto tiña 23 anos. Afable, repousado, modesto, alegre e ilusionado polo libro. Agardo que lle guste. A súa dona non anda moi ben. Deséxolles a ambos os dous, dende estas páxinas que ninguén le, o mellor para este 2006 que xa asoma a cabeza.
Don Paco contoume que o segredo da súa lúcida lonxevidade estaría nunha ama de cría que tivo alá en Lourenzá e que bebía un churrupio de caña antes de lle dar o peito ao neno... Pode ser.

Premio Roberto Blanco Torres 2005


O último día 21 de decembro o xurado do Premio Blanco Torres de Xornalismo Literario e de Opinión reunido en Cuntis -vila natal do poeta e xornalista asasinado en outubro do 36- decidiu outorgar o galardón do ano 2005 a Isaac Díaz Pardo polas súas colaboracións semanais en La Voz de Galicia. En nome da familia, os meus parabéns ao benquerido Isaac. Tiña 16 anos cando mataron ao seu pai Camilo, a Roberto, a tantos outros...
Unha cesión persoal: o meu irmán -xornalista de raza coma o seu tocaio- chámase Roberto e o meu fillo tamén. A tribo. Estas cousas.
En 1999 dediquei tres libros a Roberto, irmán de meu avó (Hipertensión cívica. Aproximación á vida e a obra de Roberto Blanco Torres, Eds. do Castro; Roberto Blanco Torres, Xunta de Galicia [con limiar de ¡Manuel Fraga Iribarne!]; Roberto Blanco Torres, unha fotobiografía, Xerais [grazas Manolo Bragado, grazas Salva García Bodaño, grazas Cid Cabido polo agarimo e profesionalidade]. Tamén escribín un poema, que o querido amigo Xesús Alonso Montero publicou con outros nunha Coroa poética á morte de Roberto Blanco Torres (O Castro, 1999).
Chámase O teu sangue tan cercano.


Mirade fixamente
o mar de tempo que tedes aí diante
e que alguén de vós, se o sabe,
aventure unha resposta
e diga qué foi de tanta auga.

No pouco que a min toca,
afeito xa a esta anguria que comigo mora,
aquí sigo, Roberto, á espreita
de que volvas, renacendo
do fecundo sacrificio da vixilia.

Ó lonxe enxergo un auto,
vai friaxe; de vagar
marcha a tardiña
serea e en silencio,
e ti vas dentro, Roberto,
o teu sangue tan cercano,
despedíndote de todo,
asinando o teu destino
na terra dos camiños.

¿Quen me furtou a túa voz?
Un lóstrego letal,
un bafo etílico,
un berro resoante
na humidade da masmorra,
un aramio nos teus pulsos,
o medo á vindeira escuridade,
un irse o mundo nun repente.

Mirade ese mar repleto de futuro,
palpitando en vellas páxinas,
amarelas dos xornais,
nos eternos poemas desta vida,
que falan das cousas que non cambian.

Mirade o trebón que se aveciña,
mirade os náufragos loitando,
ampeando por un pouco máis de aire.
¿Quen os salvará do afundimento?
Mirade como entran
(lembro que son as túas verbas)
–¿por que sempre os mellores? –
na Estixia, no outro mar da eternidade.

Eu, pobre de min ¿que máis direi?
Aquí sigo; sobrevivo
chorándote outra vez,
reinventándote,
ó pé do mesmo baluarte
onde o fervor e a ilusión centuplicaron
o brío dos teus mellores días.

13.12.05

Novo blog de libros e cultura


O novo blog Comunicación Cultural pretende establecer un diálogo permanente entre todos los profesionales del sector cultural, ya sean periodistas, libreros, editores, responsables de comunicación de editoriales, y el gran público lector interesado en la interacción entre la comunicación y la literatura. Ten enlaces a outros blogs de temas editoriais, culturais e sociais moi interesantes. Moi, moi recomendable.

Dixitalización de libros: solución aos problemas de arquivo?


Información completa sobre o seminario «El archivo de la internet española», celebrado na residencia de Estudiantes de Madrid, baixo a dirección do querido amigo e colega José Antonio Millán.
Por certo, José Antonio, de ónde sacas o tempo?

12.12.05

Curso de escritura científica e ortotipografía para profesores da USC



Durante o mes de xaneiro vou impartir, xunto con Alexandre Veiga -catedrático de Lingua Española do campus de Lugo e editor-, un curso de escritura científica e ortotipografía para profesores da USC. Aínda hai prazas (creo).

8.12.05

Invierno
















De nada sirve el humo
sino para intuir
el olor del invierno
y su dulzura, pues el fuego
no quema por sí mismo, es sólo
fuego, una palabra
que fácilmente muere y ya no es fuego
sino humo y certeza del otoño,
heraldo del castaño y de su fruto
que ha sido yema y erizo
y ahora derramado alimento de la tierra.

Y la noche, tiempo eterno en que escribimos
el reverso de la luz, sea
la hora de las olas, la sorpresa
de no vernos en la arena
porque la luz es sol, y del sol es,
y el sol se ha ido
y en su reverso late
involuntaria la semilla
del nuevo, siempre nuevo,
alimento de la tierra.

Notas
a) Fondo musical -instigación, musa, suxestíón: «Colors/Dance» de George Winston, en Autumn, Windham Hill Records, 1980)
b) Foto: o monte Iroite dende a praia da Agueira, Porto Dosón, 09.12.05, 17:30 h.