14.6.17

Ladróns de libros


Imaxina vostede un adolescente contemporáneo dicíndolle a un coleguilla: «Oe, vén á miña casa, xa verás que biblioteca ten meu pai!» Non, claro, que non. Só un friqui faría ou diría algo así. En troques, seguro que lle resulta a vostede ben doado de imaxinar o entusiasmo dese adolescente dicíndolle ao seu coleguilla: «Oe, vén, imos ao garaxe, verás o ‘piazo’ Kawasaki de meu pai». 
O libro carece, en efecto, do que os analistas Ana Rubín e Felipe Romero, de The Cocktail Analysis, chaman (perdón polo palabro) aspiracionalidade, é dicir, o don dos obxectos de consumo que leva a dicir/sentir «como mola ese cacharro», ese «eu quero un destes». Acaso non saiba vostede que, nos barómetros de lectura que elabora o Ministerio de Cultura, ler, entre dez actividades de lecer dos adolescentes españois, ocupa o penúltimo lugar, só superada por, literalmente, «non facer nada». Posuír un libro, ou moitos libros, non reviste dunha auréola de nada ao posuidor. Pero posuír unha tablet ou un celular de última xeración, unha bici de montaña de cinco mil ñapos ou, xa non digamos, unha moto ou coche deportivos é de ‘lo last’, mola un pegote. Como aquela arpa de Becquer, del salón en el ángulo oscuro, acantoado por unha tecnoloxía omnívora, o libro perdeu o tren da modernidade, non mola, é hoxe un obxecto esquecido, frío, gris, pobretón e inútil como un fidalgo de idade provecta e vido a menos, que come da caridade dos curmáns.  Pero, como o fidalgo, tamén o libro coñeceu unha era dourada, cando un códice miniado ou unha fermosa edición de Aldo estaban reservados a reis, nobres e arcebispos. 
Vivimos un momento estraño, un mundo raro no que unha permanente indixestión editorial (en España edítanse 80.000 título por ano) convive paradoxalmente cunha terrible indixencia lectora (case o 50% da poboación española declara non ler nunca libros), unha sociedade cada vez máis iletrada que, sen embargo, bota boa parte do día lendo e escribindo, iso si, lendo e escribindo chorradas nun monitor táctil.
O outro día informáronme de que, durante a Semana do Libro de Compostela, SELIC 2017, evento, por certo, aberto e dinámico, magnificamente organizado polo Concello, do noso stand da editorial universitaria foron inadvertidamente subtraídos ata catro ou cinco exemplares. Poucas horas despois, un amigo, profesor de certa facultade, contoume indignado que un colega lle birlara do despacho un libro, do que só tiña un exemplar. ¡Magníficas novas nun mesmo día!, pensei. Mentres siga habendo ladróns de libros hai esperanza.

4.6.17

Operación triunfo



Non sei a vostede, pero a min unha das cousas que máis difícil se me fai soportar desta nosa sociedade, falsamente atractiva como os seos de silicona, é o cansativa que resulta, un cansazo derivado da súa infinita capacidade de machacarnos con propostas que, por aburridas, xa nin consideramos ou, máis ben, considerabamos esquecidas e enterradas baixo toneladas de terra. A publicidade das coleccións en fascículos en outono, das barbacoas e bikinis en maio ou o anuncio da lotaría de Nadal son as inevitables mouteiras que sinalan o paso do tempo e o ritmo das estacións, ao igual que a caída da folla, a volta das andoriñas ou a curtidade dos días. Pero, no entanto estas manifestacións naturais teñen mesmo o seu aquel de poético, as suxestións da tele resultan noxentas pola súa reiteración ata a náusea, trala que, naturalmente, só hai gana de quitarnos os cartos. 
Deitado a outra noite na alcoba dun hotel e ollando con desgana a tele, con esa nonchalance propia do insomnio anticipado e as festas sopresa, a caixa tonta puxo a contribución a miña capacidade de asombro ao anunciar, nun spot no que todo son fastuosas expectativas, unha nova edición de ¡Operación Triunfo!, explicitando que o casting para o eventual paso de algún cidadán/cidadá galego/a ao universo do glamur e os ouropeis da fama terá lugar en data próxima na cidade de Compostela. 
Sinceramente pensei que o rollo este da operación de marras estaba, en efecto, morto e enterrado, tras o recente e patético revival da edición orixinal, no que, para alén de toda dúbida, se evidenciou que o pretendido triunfo se circunscribiu a un individuo de rizos e sotaque sureño, de certo éxito en América latina, e cuxa suposta relación erótico-sentimental con outra concursante, baixiña ela, semella preocupar moito ao país. Pero isto é o de menos. Danzade, danzade, malditos, como na película.  O caso é seguir facendo diñeiro a base de explotar o convencemento entre os máis novos de que o éxito na vida se vende empaquetado e só hai que ter a sorte de atopar o paquete. Mediando os anos setenta do pasado século, Sting levaba as casetes das súas maquetas nunha bolsa de deportes e os vendía, porta a porta, polas casas. Pero de pouco importan hoxe a dimensión do esforzo e a forza da convicción no que un fai. Creo que, como xeración, temos sobrevalorado iso que chamamos educar en valores. Como pai e cidadán, poño ao ceo por testemuña de que levo anos intentándoo, tal vez como vostede, pero, recoiro, nolo poñen ben difícil.

23.5.17

Un pregón



Eu creo, sinceramente, que a vaidade é cousa de parvos. Ben está, para mellor levar a vida e aturar as moitas embestidas do traballo, da familia, dos amigos…, unha certa dose de autoestima, imprescindible para aguilloar a forza da nosa imaxe perante os demais e dar a entender que non chupamos o dedo. Pero, ai!, o camiño entre unha certa de dose de autoestima e unha sobrecarga de vaidade é demasiado curto. Non quixera, conste, exercer de moralista (madia a levo) nin moito menos emitir xuízos de valor, pero o sentido común e a miña experiencia na vida, que non é pouca, ponme ben ás claras que a vaidade é como as nubes que impiden ver o ceo. O vaidoso (e, en certas contornas profesionais, a vaidade patolóxica é unha pandemia) non xulga con ecuanimidade, pois todos os seus xuízos estan tinguidos dun kit de ideais letais: 1) a miña valía (e polo tanto opinión, argumento, idea, proxecto, suxestión…) é indiscutiblemente superior á calquera outra; 2) non podo permitirme perder o tempo cambiando o sentido con xentes intelectualmente inferiores, e 3) en todo caso, si podería considerar facerlles o favor de deixar que tiren proveito do moito que vallo. 
Como corolario do anterior, o vaidoso acostuma ser antipático e repunante, pois ese pedestal onde vive empoleirado fai que todos os demais teñamos que mirar, se queremos velo, para arriba cun incómodo revirichamento do pescozo.  
Sobre estes razoamentos, eu conclúo que as persoas intelixentes e de vitola, entre as que, por suposto, eu me atopo, adoitan ser pouco vaidosas, como ben se ve que é o meu caso... 
En fin, que resulta que a algúns amigos da miña vila, co gallo dunha importante festa gastronómica que pide, como toda boa festa, ser pregoada, se lles ocorreu que eu podería ser o pregoeiro. As miñas protestas iniciais contra tal dislate baseáronse na miña convicción sincera de estar desposuído de todo mérito para tal honra. Pero, ouh valor da amizade!, como desairar tanto afecto? Neste tipo de lances, actúa, creo eu, precisamente esa delicada dinámica entre autoestima e vaidade, aquela absolutamente imprescindible na dose xusta, esta unha porta aberta a moita infelicidade. 
Naturalmente, dixen que si, lin o meu pregón e os bos amigos da Estrada agasalláronme cunhas das máis felices xornadas da miña vida. Tras o consabido baño de parabéns, felicitacións e emotivas apertas (pois, ao cabo, supoño que o discursiño algo de bo tería), eu lembraba os cónsules que entraban na vella Roma en triunfo e levaban no carro un escravo que, cada tanto, lles soplaba: Lembra que es mortal. Tíos listos estes romanos, carallo. 

6.5.17

Unha milanesa de porco



En certo colexio público, tres nenos xogaron unha mala pasada a outro facéndolle crer, na hora do xantar no comedor do centro, que estaba papando unha milanesa de polo cando, en realidade, era de porco, pois, co conto do empanado, a carne ía disimulada. A cousa, claro, non tería máis transcendencia se non fora porque a vítima da brincadeira é musulmán. Como é lóxico, e por demais esperable dun funcionamento social afeito ao esquema semiautomático ‘estímulo-resposta’, no colexio armouse o lío padre, no que, supoño eu, sería bastante complicado deslindar a trastada irreflexiva de tres calaveras de dez anos e as consecuencias, matices ou lecturas eventualmente xenófobas ou racistas, tan delicadas nunha sociedade mestiza como a nosa. A min, persoalmente, que teño certo tendencia a desmarcarme no que podo da matraca politicamente correcta (malia que logo me poñan de verán), a chuscada dos cativos, preguntando ao seu colega se o polo estaba bo, semelloume merecente da mellor portada de Charlie Hebdo, dito co respecto que profesa a todas as relixións este menda, que non cre en ningunha. En fin. 
Neste asunto das cada vez máis abundantes e intensas fobias ao distinto (xenofobia, homofobia) eu creo que interveñen varios factores máis ou menos evidentes (o fanatismo, inmobilismo e rixidez inherente a todo credo e/ou ideoloxía, a larvada agresividade que sae á supercificie coa discrepancia, a rendibilidade que os medios tiran destes asuntos… ) pero, sobre todo, unha marcada inclinación colectiva a tomármonos todo demasiado a serio, proporcionando a situacións dignas de menor vitola unha importancia desmedida e atopando pantasmas onde non os hai. Dixo Sartre que o inferno son os outros. Por que non o ceo? Teño para min que o fondo de sublime escepticismo de que facemos gala os galegos, iso tan engaiolante e indefinible que chamamos retranca, é un antídoto infalible para ese rico catálogo de noxos e xenreiras cara ao distinto, que si se manifestan con crueza noutras latitudes.
Un amigo meu, posuidor dun can de raza carísimo, paseaba co chucho por unha aldea do Courel. Parou a botar un párrafo cun pastor que por alí andaba cunhas cabuxas, e preguntado por este, díxolle que saíra a pasear o can. O fulano, sorrindo, espetoulle: «Bueno. Aquí os cans pasean solos». A isto me refiro.