10.7.19

Na procura da noite


Nun país onde, como se pode comprobar a diario, seguen mandando seitas ideolóxicas e bandeirías, Albert Boadella cre, con moi bo sentido ao meu xuízo, que o feito de que ao finado Arturo Fernández non se lle dera ningún premio Goya é probablemente, o mellor recoñecemento a unha brillantísima carreira como actor, unha carreira ninguneada, non obstante, por non ter ingresado na gauche divine, que, coma un crucifico, preside o gremio actoral hispano.
En realidade, e para alén de razóns, como as expostas, máis ou menos espurias, poucas cousas debe haber que xeren tanta euforia nos gañadores e desilusión nos perdedores como os premios e galardóns. Como é posible, razoa o escritor persuadido da valía da súa obra, que ano tras ano os loureiros da gloria e os euros do cheque deste ou aquel premio municipal de novela os leve un botarate incapaz de fiar con estilo dúas liñas? En fin, que o certo é que nin todo o que se premia é bo nin todo o que fica sen premiar é malo. Pero, aínda así, penso eu que acaso os premios sexan como os mapas: non substitúen a terra real pero axudan a orientarse. E, por veces, resulta que esa orientación é a xusta, a que, dende a inquietude do camiño incerto, conduce ao abeiro dun destino acolledor.
Hai un par de anos, dous tan inquedos como entusiastas profesores da Facultade de Física propuxeron á editorial universitaria un proxecto que, de entrada, se presentaba complexo, longo, traballoso e provisto máis de sombras que de luces: converter a edición dixital de fotografías nocturnas dun ruso trotamundos, de cuxos dereitos podiamos dispoñer, nun produto vagamente noso, incorporando algunhas imaxes de autores do país, afeccionados, como o tal ruso, a deixarse seducir polo impoñente espectáculo nocturno da cúpula celeste. A conversión e destilaxe final dun a outro produto foron o que se di unha traballeira.
Substituíndo recursos con ideas e diñeiro con convicción, editamos en 2018 Na procura da noite. Fotografando o ceo nocturno, unha colección dixital de 94 imaxes do ceo de Galicia de nove soñadores que, cámara en man, testemuñan a beleza da noite, unha obra pola que recibimos o premio á mellor edición dixital e multimedia nos XXII Premios Nacionais de EdiciónUniversitaria. Ben sei que o ollo do amo engorda o cabalo pero, para alén de superfluas vaidades, déixeme dicirlle que, tras o bravo traballo de tanta xente, recoñecementos así sentan, falando en prata, como dios. 
[Foto do post: Venus en Cabo Vilán,  09,.03.17, © Alba Rodríguez Mosquera]



19.6.19

Tempos modernos

A globalización, a dixitalización da comunicación, a Internet, os centros comerciais e as guillotinas para o pan do Mercadona trouxeron consigo irremediables mudanzas neste cambio de milenio que a vostede e a min (con diferenzas de idade, supoño) nos tocou vivir, un tour de siècle tan intenso como, ao meu modo de ver, apaixonante. Referíame eu nesta mesma columna hai unhas semanas ao artigo no que un colega editor profetiza a fin das librarías tradicionais para 2030. Cantas cousas, ai, ademais das librarías haberán de rematar nos vindeiros anos engulidas polo frenesí comunicativo, a evanescencia e curto prazo das nosas experiencias e as ofertas do Decatlón! Quen esquiaba antes en Galicia? Catro monas (con perdón). Agora chega decembro e semella que se non aproveitas a ponte da Constitución para pillar un forfait en Astún es un piernas que perdeu o tren da vida moderna. Hai que esquiar, facer puenting, comer sushi, consumir, ir rápido a algures, comprar viño carísimo, reservar no restaurante máis exclusivo, cociñar cousas raras con nomes aínda máis raros para os amigos, ver Netflix no móbil, escribir vinte e-mails ao día, respostar trinta, enviar cincuenta ou sesenta guasaps, enlazar algo, o que sexa (unha foto, un vídeo, unha noticia, a nova do noso cumpreanos…) en Facebook e agardar unha morea de likes… e compensalo todo cunha horiña de ioga ou dúas de mazada no pádel. Ah, que vida tan marabillosa, tan sa, tan ben compensada! 
Pero, horror, hai imaxes que veñén turbar a arcadia hiperteconolóxica que habitamos. Quen pode tolerar que o celular amose as iconas de batería baixa, non hai cobertura ou o redondeliño de puntos grises xiratorios mentres se carga unha aplicación? Non, non! Fóra da vista! Onde hai un cargador, por favor? Xa hai que ser gilipollas para non ter posto o móbil a cargar!! Que non hai cobertura? É posible que non haxa cobertura? Se estou agardando un guasap do veterinario do meu gato!! Non podo esperar! Maldita app, cando vas cargar, que non teño todo o día!!
En fin, qué panorama. Hai semanas que non toco diñeiro efectivo (papel ou metal moeda) máis que para pagar o café de primeira hora na cafetería universitaria. En nada, o diñeiro, tal e como o coñecemos ata agora, desaparecerá engulido polo súa virtualidade nun rectángulo de plástico. Hai uns días, na impartición dun curso na sala de ordenadores dunha facultade pedín a alguén un folio: por sorte, unha rapaza, de entre vinte persoas, tiña un no maletín. Quen e para qué escribe hoxe ninguén a man? Cousas que perdemos no lume inevitable do tempo e a evolución. E a política? Ai, tempos dourados do bipartidismo que, a diferenza das escuras anduriñas, non volverán!!

9.6.19

Mecenas


Eu creo que, mentres a xenerosidade do pobre é enxalzada como nobilísimo acto de humanidade, a xenerosidade do rico excita adoito a desconfianza, a suspicacia e aínda o rexeitamento: «Algo buscará»; «Ninguén se dá nada por nada»; «Será que lle sobran os cartos e xa non sabe que facer con eles». Que tras deste tipo de razoamentos hai unha mestura de mala baba e envexa insá non lle escapa a ninguén. Pero déixenme avanzar outras razóns: a incultura e a irreflexividade, dous elementos, por certo, que ultimamente non fan máis que fortalecerse neste país. 
Digo isto porque o mecenado (segundo o léxico académico un mecenas é aquela «persoa rica ou poderosa que patrocina os escritores, sabios ou artistas») é unha antiga forma de cultura, tan antiga que o propio nome provén do nobre romano do tempo de Augusto Caio Clinio Mecenas que foi protector de poetas como Virxilio. Os especialistas, que saben máis ca min, poderían dilucidar ata que punto sen a filantropía de don Pedro Fernández de Castro e Andrade, VII conde de Lemos, boa parte da obra dun tal Cervantes tería visto a luz. Calouste Sarkis Gulbenkian, George Soros ou John Hopkins foron tres tíos extraordinariamente listos e competentes á hora de facer cartos, claro, porque viviron nunha sociedade capitalista caracterizada porque quen reúne determinadas condicións, fai determinadas cousas e ten unha visión sobre as mesmas diferentes da que temos o común dos mortais pode chegar a ser riquísimo e mesmo a organizar auténticos emporios financeiros. Pero de certo calquera deles é tamén coñecido por outras razóns: Gulbenkian creou un impresionante museo e unha das fundacións privadas de apoio á cultura máis importantes e coñecidas do mundo; Hopkins estableceu nas súas últimas vontades doar sete millóns de dólares para a creación dun hospital e dunha universidade, que hoxe son unha referencia internacional; Soros promoveu e financiou en 2002 a primeira iniciativa de acceso aberto ao coñecemento e a cultura en Internet coñecida como BOAI (Budapest Open Access Initiative), orixe dun movemento amplisimamente desenvolvido dende entón, especialmente nas universidades.  
Cualificar de «esmola» a doazón por parte da Fundación Amancio Ortega de 310 millóns de euros á medicina pública para a adquisición de equipos de radioterapia de última tecnoloxía é propio de quen, simplemente, descoñece a historia do mundo. Algo que, con honrosas excepcións, os políticos exhiben coa ousadía propia do caso.