7.7.18

A nube e a terceira lei de Clarke


A terceira das leis de Clarke… Qué non sabe vostede quen é Clarke? Home, así non hai que escriba nun blog… Para que demos está san Google? Ande, ande, vaia vostede á fiestra que todo o sabe e pregunte por Arthur Clarke. Xa? Ben, pois a terceira lei de Clarke, enunciada hai unha vintena de anos, mire que era listiño o tipo, di que unha tecnoloxía suficientemente avanzada é indistinguible da maxia. Quero eu crer que o señor Clarke, cando a emitiu, pensaba que tan admirable sentenza podía aplicarse a todo grao de civilización. Cando un tal Gensfleisch maguntino inventou contra os mediados do século XV un aparello que permitía replicar nunha tarde cen exemplares dun libro que ata aquel momento levaba meses compoñer a man, a curia católica, que axiña albiscou o perigosísimo potencial do chintófano, non tardou en facer boa a lei de Clarke, imputando o invento á maxia, si, pero neste caso negra e demoníaca. Imprentar e difundir, en efecto, centos de libros no prazo de días era, para a época, algo só atribuíble a un poder que excedía o humano, algo do que, por certo, don Martín Lutero alemán estaba moi satisfeito, pois só Deus sabe canto axudou a espallar a causa da Reforma o diabólico cacharro de facer libros do seu paisano. Mesmo para un colono dixital como quen isto escribe (paréntese: un colono dixital é un inmigrante con certo éxito á hora de colonizar terreos dixitais, especialmente profesionais), a tecnoloxía contemporánea da comunicación é algo máxico, supoño que relativamente explicable en termos de bits e propiedades asombrosas da nube pero arcana e enigmática cando se trata de comprender a súa case divina sabedoría. 
É o caso que hai xa algún tempo, véndome obrigado a liberar espazo do meu móbil, decidín eliminar unha aplicación de música na nube. Mala decisión pois, quen pode vivir sen música? Recuperei a aplicación hai uns días, instalando desde a tenda máis famosa da internet unha versión moi actualizada. Poño os cascos, boto a andar e selecciono ao chou unha lista de cancións. Tras dous ou tres temas, comezo a escoitar unha melodía, que tiña case esquecida. Logo outra, na mesma orde na que eu as dispuxera na miña lista, que eu crin desaparecida cando borrei a aplicación. Pensei: internet, a nube quérenme, lémbranme, son albaceas de malas decisións que, tal vez, non debín tomar, e, por se acaso, gardan nalgún recanto as cancións que me gustaron algún día. Xa non poden quedar tecnófobos. Nada humano é alleo a nube.

26.6.18

La dejeté


Na caixa tonta vin hai pouco un anuncio no que se promociona un aparello para, literalmente, que non lle sigan metendo a man no peto, é dicir, dito doutro xeito, para que non lle sigan roubando. Así exposto, e se non lle proporciono máis datos, pensaría vostede, de certo, que o aparello de marras se consagra á detección de gánsters, destes que tanto abundan, dedicados aos máis variados timos, ladroízos e mesteres varios pero directamente relacionados cos oficios que, dende que o mundo é mundo, desenvolven os amigos do alleo. Pois non; está vostede diametralmente errado. O aparello famoso é un chintófano que, permanentemente actualizado vía internet (como non), acomoda vostede no seu automóbil e se chiva de todo cando radar a Dirección General de Tráfico ten a ben dispoñer nos máis recónditos recantos das estradas da vella pel de touro. 
DGT, dejeté: velaí un acrónimo terrible. Dinlle a un: chegouche unha carta da dejeté e, cal vimbio en  vendaval, bótase a tremer, cismando en se a cifra, baixo a tremenda etiqueta Importe de la sanción, terá dous ou tres díxitos e se alá irán dous puntos (e aínda bo era)… En fin que a dejeté, sen dúbida a máis universalmente querida institución do país, ocupa nos tempos modernos o lugar que na vella España ocupaba a Inquisición, cando menos nas emocións profundas dos españolitos de a pé. Eu mesmo ás veces, cando un membro do benemérito corpo, a carón duna moto, faime dende a beira da estrada o aceno de que deteña o coche, véxoo, non co proverbial uniforme verde e a gorra de viseira, senón co hábito branquinegro da orde dominica e o siniestro capuchón, disposto a participarme a sentenza fatal.  
O de andar en coche é como todas as rutinas da vida, que deixan de facerse conscientes e por iso mesmo son rutinas, e que, ademais, teñen que ver coa idiosincrasia persoal de cada quen: hai quen fala máis rápido, hai quen anda máis rápido, hai quen pensa máis rápido e hai… quen conduce máis rápido, sen que iso, naturalemente dentro de límites razoables, deba supoñer necesariamente un perigo público. Esixir a cidadáns que botan dúas horas de media ao volante faceren conscientes todas as circunstancias que arrodean un acto tan rutineiro, punindo con duras sancións económicas unha acción tan vandálica como ir a 117 km/h nun límite de 100, agocha, máis que a idea da nosa protección e seguridade, a filosofía do máis desproporcionado abuso de poder, algo do cal cada vez máis contribuíntes estan ata o gorro.

11.6.18

Bookemy


Antes, cando se remataba a carreira de Filoloxía (e outras, como Xeografía e Historia, que non tiñan moito máis horizonte ca a docencia) era obrigatorio facer uns cursillos, tan pintorescos como inútiles, que respondían ao suxestivo nome de Curso de Aptitude Pedagóxica, CAP. Pintorescos, porque alí se mesturaban un crego que nos ilustraba sobre as relacións ente a teoloxía da liberación e as clases de literatura galega, un inspector de ensino medio que nos colocaba diferentes batallitas sobre o seu sufrido labor e un profesor de creatividade ao que, para exercicio desta, debiamos insultar. Inútiles, pois ben sabido é que a docencia é unha fonda vocación e as dotes para a mesma case innatas e, xa que logo, quod natura non dat… 
Pero, en fin, é o caso que o CAP famoso era condición sine qua non para iniciar, no instituto de bacaharelato da Fonsagrada, Pontecaldelas ou Camariñas, unha traxectoria docente caracterizada, as máis das veces, por un intento de perversión intelectual de adolescentes entre cuxas preferencias vitais non estaban precisamente as cantigas de Joám Airas ou os séculos escuros. Con todo, de algo valeume a min aquel curso. Un profesor experimentado fíxonos ver o disparate cometido cun alumno do seu centro ao que lle catearon literatura española por non facer ben o exame, cando ese alumno fora o organizador dun grupo de teatro que levara a escena a adptación de varias obras (de Lope e Lorca) no centro durante o curso. 
O xeito en que, en efecto, o mercado laboral valora (ou confunde) as nosas aptitudes deixa ocos notables, cando non fracasa estrepitosamente, tal e como, ben ás claras, manifesta o caso precedente. Nunha época na que, fronte ao tsunami de suxerentes apps e omnipotentes dispositivos tecnolóxicos, o libro é un obxecto gris e pobretón, a un colega meu, soñador, heterodoxo e entusiasta (características que casan ben co editor de raza), se lle ocorreu montar un sistema de acreditación dos libros que levamos lido (bookemy.com) como criterio de  valoración curricular. Como é posible, en efecto, que unha entrevista de traballo para un posto de informático, por exemplo, non exista xeito de avaliar, e por tanto puntuar, que o candidato ou candidata leran vinte ou trinta libros da especialidade? É igual para un filólogo estar familiarizado coa Historia de la Lengua Español de Rafael Lapesa que non coñecer nin o forro de tan incomparable manual?
Rematar unha carreira universitaria sen tocar un libro é unha realidade dos nosos días, directamente derivada da indefensión dun obxecto venerable que, malia a súa brillantísima historia, non ten pantalla táctil, conexión para auriculares nin portos USB. Unha pena, vaia.

28.5.18

Optimistas


Hai quen afirma que todo optimista é un pesimista mal informado. Porque a realidade é moi túzara, quen defende tal pensamento cre que cando se descobre a verdadeira cara das cousas  fica pouco, ou ningún espazo, para unha visión das mesmas construtiva e luminosa. Da miña nenez, lembro unha parella dos tebeos, don Óptimo e don Pésimo (da pluma do xenial Escobar, autor tamén de Zipi e Zape), e, dos marabillosos debuxos animados da factoría Hanna & Barbera, outra parella de animais humanizados (un león e unha hiena) non menos entrañable, Leoncio e Tristón, que representaban, de xeito cómico, o yin e o yang, o rostro amable e positivo da vida fronte ao lado escuro onde todo é malo, escuro, negativo. A expresión persoa tóxica púxose nos últimos anos de moda para designar, precisamente, o quintacolumnista disposto a traizoar a alegría, cercenar a esperanza ou poñer paus na roda a toda idea ilusionante en canto se lle presenta a ocasión, un especime que pulula por todo ámbito que vostede poida imaxinar (pense, pense, e de certo que coñece algún…). 
O certo e verdade é que os tempos non nolo poñen doado aos optimistas. Unha crise que arramplou con todo o que se poñía por diante; unha clase política que, lonxe de estar á altura, puxo por obra aquilo de a río revolto ganancia de pescadores e levou a corrupción a cotas inimaxinables; unha permanente erosión social de valores característicos (o compromiso, o esforzo, a integridade, o coidado do trato interpersoal, ata, se me apuran, a boa educación) foron o caldo de cultivo dunha sensación de derrota, rendición e ausencia de estímulo, se cabe, máis perceptible na xente da miña xeración.
Eu fun neno no franquismo das primeiras teles, os seiscentos e a tecnocracia; adolescente cando espichou Su Excelencia; mozo na Transición e os primeiros gobernos socialistas. Debuxei o meu mapa do mundo sobre a ilusión (ou, tal vez, o espellismo) dunha sociedade máis aberta e igualitaria e dun país co acelerador da modernidade pisado a fondo. Agora, a piques da sesentena, teño a sospeita (ou a convicción?) de que a peaxe desa ilusión foi demasiado alto e o apretón do acelerador un algo esaxerado. 
Pero non me faga vostede demasiado caso, que non quero poñerme estupendo. Seguirei sendo un optimista e atopando motivos para selo. Na miña, na nosa Universidade, por exemplo, está a piques de abrirse un tempo novo no que todos deberiamos loitar por recuperar a ilusión perdida, e este é un pensamento alentador. Porque os optimistas sempre vemos unha luz tras a que correr.

12.5.18

La manada



Disque o risco que corremos ao discutirmos cun parvo (algo que facemos, probablemente, máis adoito do que vostede cre) é que nos confundan con el. Por iso é un exercicio do que cómpre fuxir, malia que, especialmente no eido profesional, tal continxencia preséntase con teimuda reiteración e as máis das veces resulta inevitable. O malo da cousa é que, chegado un punto, e posta a contribución a nosa intelixencia, semella no termos máis camiño que enfrontar o parvo coa súa condición dirixíndolle unha aseveración directa do estilo de «Ti es parvo, de xeito que é inútil que entendas razoamentos sensatos», o cal, claro está, non pode facerse sen xerar unha fenda polo que, en tales situaciones, tiramos de diplomacia florentina e, como con suxestiva hipérbole expresamos en romance, hai que morder a lingua.
Pois o que digo dos parvos extrapólase a innúmeras peculiaridades da nosa pobre natureza humana. Non debéramos discutir nin trocar o sentido con violentos, con persoas tóxicas, con deprimentes especializados, con pesimistas crónicos, con vaidosos patolóxicos nin con machistas de regulamento, pois corremos o risco de que se nos confunda con eles.
O realmente molesto dos cinco antropomorfos coñecidos nos medios e redes sociais como La manada (un símil, por certo, inadecuado por irrespectuoso coa nobreza dun lobo, dun xabarín ou dun bisonte) é que se poida chegar a confundir un varón, polo feito de ser varón, con calquera deles. Sobre o dominio físico que calquera home pode exercer sobre unha muller (un dominio biolóxico de innobre uso), existe un imperativo categórico, moi doado de percibir e tan vello como o mundo: a contención do impulso sexual chegado un certo punto, un punto que, unha vez ultrapasado, sinala a diferenza entre un home íntegro e un sinvergonza que, non só tira proveito senón que fachendea da súa formidable condición de macho e rei do mambo. Estes cinco tipos, rapaces novos, dous deles servidores públicos coa misión de protexernos, poñen branco sobre negro o fracaso dunha sociedade contraditoria, na que a veneración pola denominada educación en valores colisiona violentisimamente co comportamento bestial de cinco individuos, desprovistos en absoluto dos valores máis elementais, e cos que ningún home de ben quere ser confundido. Que un profesor universitario se asome á impunidade dunha rede social dende a cociña da súa casa para xustificalos pon branco sobre negro algunha cousa máis, como, por exemplo, a cotización social da universidade dos nosos días.