23.5.17

Un pregón



Eu creo, sinceramente, que a vaidade é cousa de parvos. Ben está, para mellor levar a vida e aturar as moitas embestidas do traballo, da familia, dos amigos…, unha certa dose de autoestima, imprescindible para aguilloar a forza da nosa imaxe perante os demais e dar a entender que non chupamos o dedo. Pero, ai!, o camiño entre unha certa de dose de autoestima e unha sobrecarga de vaidade é demasiado curto. Non quixera, conste, exercer de moralista (madia a levo) nin moito menos emitir xuízos de valor, pero o sentido común e a miña experiencia na vida, que non é pouca, ponme ben ás claras que a vaidade é como as nubes que impiden ver o ceo. O vaidoso (e, en certas contornas profesionais, a vaidade patolóxica é unha pandemia) non xulga con ecuanimidade, pois todos os seus xuízos estan tinguidos dun kit de ideais letais: 1) a miña valía (e polo tanto opinión, argumento, idea, proxecto, suxestión…) é indiscutiblemente superior á calquera outra; 2) non podo permitirme perder o tempo cambiando o sentido con xentes intelectualmente inferiores, e 3) en todo caso, si podería considerar facerlles o favor de deixar que tiren proveito do moito que vallo. 
Como corolario do anterior, o vaidoso acostuma ser antipático e repunante, pois ese pedestal onde vive empoleirado fai que todos os demais teñamos que mirar, se queremos velo, para arriba cun incómodo revirichamento do pescozo.  
Sobre estes razoamentos, eu conclúo que as persoas intelixentes e de vitola, entre as que, por suposto, eu me atopo, adoitan ser pouco vaidosas, como ben se ve que é o meu caso... 
En fin, que resulta que a algúns amigos da miña vila, co gallo dunha importante festa gastronómica que pide, como toda boa festa, ser pregoada, se lles ocorreu que eu podería ser o pregoeiro. As miñas protestas iniciais contra tal dislate baseáronse na miña convicción sincera de estar desposuído de todo mérito para tal honra. Pero, ouh valor da amizade!, como desairar tanto afecto? Neste tipo de lances, actúa, creo eu, precisamente esa delicada dinámica entre autoestima e vaidade, aquela absolutamente imprescindible na dose xusta, esta unha porta aberta a moita infelicidade. 
Naturalmente, dixen que si, lin o meu pregón e os bos amigos da Estrada agasalláronme cunhas das máis felices xornadas da miña vida. Tras o consabido baño de parabéns, felicitacións e emotivas apertas (pois, ao cabo, supoño que o discursiño algo de bo tería), eu lembraba os cónsules que entraban na vella Roma en triunfo e levaban no carro un escravo que, cada tanto, lles soplaba: Lembra que es mortal. Tíos listos estes romanos, carallo. 

6.5.17

Unha milanesa de porco



En certo colexio público, tres nenos xogaron unha mala pasada a outro facéndolle crer, na hora do xantar no comedor do centro, que estaba papando unha milanesa de polo cando, en realidade, era de porco, pois, co conto do empanado, a carne ía disimulada. A cousa, claro, non tería máis transcendencia se non fora porque a vítima da brincadeira é musulmán. Como é lóxico, e por demais esperable dun funcionamento social afeito ao esquema semiautomático ‘estímulo-resposta’, no colexio armouse o lío padre, no que, supoño eu, sería bastante complicado deslindar a trastada irreflexiva de tres calaveras de dez anos e as consecuencias, matices ou lecturas eventualmente xenófobas ou racistas, tan delicadas nunha sociedade mestiza como a nosa. A min, persoalmente, que teño certo tendencia a desmarcarme no que podo da matraca politicamente correcta (malia que logo me poñan de verán), a chuscada dos cativos, preguntando ao seu colega se o polo estaba bo, semelloume merecente da mellor portada de Charlie Hebdo, dito co respecto que profesa a todas as relixións este menda, que non cre en ningunha. En fin. 
Neste asunto das cada vez máis abundantes e intensas fobias ao distinto (xenofobia, homofobia) eu creo que interveñen varios factores máis ou menos evidentes (o fanatismo, inmobilismo e rixidez inherente a todo credo e/ou ideoloxía, a larvada agresividade que sae á supercificie coa discrepancia, a rendibilidade que os medios tiran destes asuntos… ) pero, sobre todo, unha marcada inclinación colectiva a tomármonos todo demasiado a serio, proporcionando a situacións dignas de menor vitola unha importancia desmedida e atopando pantasmas onde non os hai. Dixo Sartre que o inferno son os outros. Por que non o ceo? Teño para min que o fondo de sublime escepticismo de que facemos gala os galegos, iso tan engaiolante e indefinible que chamamos retranca, é un antídoto infalible para ese rico catálogo de noxos e xenreiras cara ao distinto, que si se manifestan con crueza noutras latitudes.
Un amigo meu, posuidor dun can de raza carísimo, paseaba co chucho por unha aldea do Courel. Parou a botar un párrafo cun pastor que por alí andaba cunhas cabuxas, e preguntado por este, díxolle que saíra a pasear o can. O fulano, sorrindo, espetoulle: «Bueno. Aquí os cans pasean solos». A isto me refiro.

23.4.17

Un fantasma en San Xerome



Non hai cousa que imprima maior respecto que o tempo. Ao enxergarmos de lonxe as casoupas circulares do castro de Baroña, impresionan os sentidos a beleza salvaxe do enclave, a extraordinaria habelencia daqueles anónimos arquitectos, a dureza dos seres que deberon habitar o poboado. Pero, máis ca todo isto, ou, tal vez, como énfase de todo isto, impresiona o abismo insondable de tempo, a incalculable cantidade de días e anos que nos separan do momento en que homes, mulleres e meniños da prehistoria, os nosos devanceiros, fixeron daquel castro, enfrontado ao océano cruel, a súa casa. Alí naceron, alí medraron, alí amaron, pescaron, loitaron, alí… morreron. Trátase do sentimento, fondo e fascinante, denominado genius loci, o espírito do lugar, e que, máis prosaicamente, a sabedoría popular expresa con elocuencia: se as pedras falaran! 
Eu creo que o fascinio, o enorme potencial de misterio dos sitios vellos foi quintaesenciado polos románticos (especialmente os británicos: Stoker, Mary Shelley, Le Fanu, Matthew Lewis...), quen, en ruinosas abadías, castelos solitarios e casaróns abandonados, troquelaron a etiqueta de literatura gótica para meter medo na xente. Facendo cámping cun coleguilla no adro do venerable mosteiro de Carboeiro, nun máxico mes de setembro de hai ben trinta e cinco anos, lembro, aínda con repelús, as noites que me viña o maxín o escalofriante relato de Bécquer «O miserere», desenvolvido nunha paraxe que, nin buscada con lupa, se semellaría máis ao antiquísimo cenobio dezán.
Postas a falar as pedras, daquela, de certo que en Compostela tiñan conversa para aburrir! Aquí temos de todo, unha variedade de escenarios que faria as delicias dun cineasta de pelis de medo: vellos pazos, casas destantareladas en ruelas escuras, pasadizos segredos, profundas criptas, conventos medievais co morbo da clausura, impoñentes igrexas, mosteiros milenarios, cemiterios siniestros… Pois mire vostede por onde, con tanto trasfondo gótico posible, o bo de Iker Jiménez e a súa Nave do misterio non teñen outra ocorrencia que recalar na reitoría da nosa prezada Universidade, venerable casa do saber, precisamente erixida para espallar a luz da ciencia contra as tebras da superstición, coa supercheria de que por aí, entre vicerreitorías, despachos e salas de reunión, vaga un espírito. Será que Iker entendeu mal iso de que na universidade hai moito fantasma? Será que anda na procura da ánima en pena dun peneene (valla o xogo de palabras), do ectoplasma dalgún vello reitor a quen se lle adebedan uns complementos ou dun titular que palmou sen acadar a cátedra e volve do Alén para seguir armando lío ó equipo reitoral polo atropelo cometido? Que medo!!